Czym jest flamenco: cante, baile, toque

Trzy sztuki, jeden spektakl

UNESCO dzieli flamenco na trzy części. Cante, czyli śpiew, wykonują kobiety i mężczyźni, zazwyczaj siedząc i bez chóru za plecami. Baile, taniec, wyraża wszystko od smutku po radość, a wśród jego tematów są zaloty i namiętność. Toque, gitara, wyrosło z dawnej roli akompaniamentu dla głosu, a dźwięk wzbogacają kastaniety, klaskanie i tupanie. Dobry spektakl splata te trzy elementy tak, że żaden z nich nie pełni wyłącznie roli podpory dla pozostałych.

Skąd pochodzi

UNESCO umiejscawia kolebkę flamenco w Andaluzji, w południowej Hiszpanii, z korzeniami także w Murcji i Estremadurze. Nazywa flamenco znakiem tożsamości wielu społeczności, przede wszystkim społeczności Gitano, czyli Roma, która odegrała zasadniczą rolę w jego kształtowaniu. Wikipedia datuje jego powstanie na koniec XVIII wieku, w miastach i rolniczych miasteczkach Dolnej Andaluzji, i wskazuje tekst z 1774 roku jako najstarszy zapis muzyki flamenco. Nie wymyśliła go żadna pojedyncza osoba.

Jak jest przekazywany

UNESCO podaje, że sztuka ta przekazywana jest z pokolenia na pokolenie w rodzinnych dynastiach, kręgach towarzyskich i klubach flamenco. Gitarzyści, śpiewacy i tancerze uczą się rytmów, słuchając i obserwując, a następnie czynią je własnymi. Efektem jest sztuka, która pozostaje blisko swoich korzeni, a jednocześnie zmienia się z każdym wykonawcą. Dla publiczności płynie z tego praktyczna lekcja: dwóch wykonawców może wziąć ten sam rytm i sprawić, że zabrzmi zupełnie inaczej — dlatego tablao nagradza drugą wizytę.

Od kawiarni do tablaos

W XIX wieku cafés cantantes — bary, w których śpiewacy, gitarzyści i tancerze występowali dla płacących klientów — stały się sceną flamenco. Wikipedia podaje, że w latach sześćdziesiątych XX wieku tablaos rozprzestrzeniły się po Hiszpanii i przejęły rolę kawiarni. Słowo pochodzi od tablado, drewnianej platformy, i odnosi się zarówno do lokalu, jak i do samej sceny. W tablao artyści pracują blisko publiczności w niewielkim pomieszczeniu, przy stolikach z drinkami lub tapas. Wikipedia dodaje, że niektóre lokale podają pełny hiszpański posiłek.

Poza Hiszpanią

Flamenco podróżuje. Wikipedia zauważa, że Konserwatorium w Rotterdamie oferuje regulowane studia gry na gitarze flamenco od 1985 roku, co zainteresuje holenderskich gości, oraz że Albuquerque w Stanach Zjednoczonych jest uważane za centrum sztuki flamenco. Niemieccy, brytyjscy i holenderscy podróżni w Palmie prawdopodobnie zetknęli się więc z flamenco w domu, na zajęciach lub na scenie, zanim zobaczą je w tablao. Zobaczenie go w Hiszpanii, w niewielkim pomieszczeniu, to zupełnie inna sprawa.

Dlaczego jest na Majorce

Majorka ma własne tradycje ludowe, z instrumentami takimi jak xeremies, lokalne dudy, i muzyką, która według Wikipedii silnie przypomina muzykę Katalonii. Flamenco przybywa z południa jako sztuka gościnna. Tablao Flamenco Alma przedstawia się jako pierwsze tablao flamenco w Palmie i gości wykonawców, którzy zmieniają się co kilka tygodni. Dla gości z północnej Europy czyni to Palmę miejscem, gdzie można posłuchać andaluzyjskiej muzyki bez opuszczania wyspy.

Czytaj dalej: Wieczór w Palmie wokół pokazu flamenco

Dla kogo to nie jest

Każdy, kto oczekuje lekcji historii z wykładem, będzie rozczarowany wieczorem w tablao: ta godzina to występ, nie prelekcja. Jeśli szukasz spektaklu ze zmianami kostiumów i dużą obsadą, niewielkie pomieszczenie tego nie zapewni. Ten przewodnik jest dla osób, które chciałyby wiedzieć, w prostych słowach, co oglądają, zanim zabrzmi gitara.